Specificaties van paddenstoelenextract uitgelegd: verhouding, bèta-glucanen en polysachariden

Kort antwoord: een extractverhouding zoals 10:1 vertelt je hoeveel gedroogde paddenstoel er in het extract is gegaan: ongeveer 10 kg grondstof voor 1 kg natief extract. Over het gehalte aan een bepaalde stof zegt die verhouding niets. Percentages bèta-glucanen en polysachariden beschrijven wel een gehalte, maar ze meten verschillende dingen. Controleer op elke specificatie van een paddenstoelenextract welk getal er staat, met welke testmethode het is bepaald, welk oplosmiddel is gebruikt en of de grondstof het vruchtlichaam of het mycelium is.

De belangrijkste regels op een specificatie van een paddenstoelenextract

Gebruik deze tabel als je offertes voor paddenstoelenextract in poeder of capsules in bulk vergelijkt.

Regel op de specificatie	Voorbeeld	Waar je op let
Botanische naam en deel	Hericium erinaceus (vruchtlichaam)	Soort en deel kloppen met je etiket en met de novel food-status in de EU
Extractverhouding	10:1 of een bereik zoals 8–12:1	Of de verhouding geldt voor het natieve extract of voor het eindpoeder
Gehalte aan een markerstof	% bèta-glucanen of % polysachariden	Welke groep stoffen is gemeten en met welke methode
Extractiemiddel	Water, ethanol of beide	Klopt met de novel food-vermelding en je ingrediëntenlijst
Drager of andere hulpstoffen	Geen, of een genoemde drager met aandeel	Moet op je ingrediëntenlijst staan
Deeltjesgrootte	≥ 95% door 80 mesh	Past bij het vullen van capsules, mengen of gebruik in dranken
Land van herkomst	China	Klopt met het analysecertificaat en andere documenten

Wat betekent een extractverhouding van 10:1 bij paddenstoelen?

De extractverhouding, ook wel drug extract ratio (DER) of plant-extractverhouding genoemd, is de verhouding tussen de hoeveelheid gedroogde grondstof en de hoeveelheid extract die je eruit haalt. De grondstof staat vooraan: 10:1 betekent dat er ongeveer 10 kg gedroogde paddenstoel is gebruikt voor 1 kg extract. Specificaties noemen vaak een bereik, zoals 8–12:1, omdat de opbrengst per batch verschilt.

De verhouding is een productiecijfer, geen gehalte. Twee extracten van 10:1 kunnen sterk verschillen, want het resultaat hangt ook af van de kwaliteit van de grondstof, het oplosmiddel, de extractieomstandigheden en wat er achteraf wordt toegevoegd. Een overzichtsartikel over extractverhoudingen in Frontiers in Pharmacology (Monagas e.a., 2022) noemt het meest gehoorde misverstand: dat een hogere verhouding een sterker extract betekent. Een hoge verhouding kan ook komen door grondstof met weinig oplosbare bestanddelen, of door een selectiever proces. Als inkoper kun je twee offertes dus niet alleen op de verhouding vergelijken.

Natief extract of eindpoeder?

Een natief extract is het extract zonder toegevoegde hulpstoffen. Veel extractpoeders bevatten een drager die het drogen en verwerken makkelijker maakt, en dat verandert de rekensom. Voeg je aan elke kilo natief extract van 4:1 een kilo drager toe, dan komt het eindpoeder uit op 2:1. Vraag je leverancier dus of de opgegeven verhouding voor het natieve extract geldt, of er een drager in zit, welke en in welk aandeel. Wat in het poeder zit, moet ook op je etiket staan.

Bèta-glucanen of polysachariden: wat is het verschil?

Polysachariden zijn lange ketens van suikereenheden. In een paddenstoelenextract vallen daar bèta-glucanen onder, maar ook alfa-glucanen zoals zetmeel en glycogeen en andere koolhydraten. Een getal "% polysachariden" is dus een breed totaal. Een getal "% bèta-glucanen" gaat over één groep daarbinnen, bij paddenstoelen vooral de 1,3/1,6-bèta-glucanen.

De testmethode is net zo belangrijk als het getal. Een veelgebruikte methode voor paddenstoelen en myceliumproducten, gepubliceerd door McCleary en Draga in het Journal of AOAC International (2016), meet het totale glucaan na zure hydrolyse, meet alfa-glucaan (zetmeel en glycogeen) apart met enzymen en berekent bèta-glucaan als het verschil. Een methode die alleen het totaal aan koolhydraten meet, kan bèta-glucanen niet van zetmeel scheiden. Een extract met 30% polysachariden en een extract met 30% bèta-glucanen zijn dus twee verschillende specificaties, en twee bèta-glucaangetallen van verschillende methoden kun je niet zomaar vergelijken.

Vraag bij het vergelijken van offertes naar:

• de precieze groep stoffen die is gemeten (bèta-glucanen, totale polysachariden of iets anders);
• de testmethode, en of het lab alfa-glucanen apart heeft gemeten;
• of het getal een minimum uit de specificatie is of een uitslag van één batch.

Vruchtlichaam of mycelium: waarom de grondstof telt

Het vruchtlichaam is de paddenstoel zelf. Het mycelium is het netwerk van draden waaruit de schimmel groeit. Voor je specificatie en je etiket maakt dat om twee redenen uit. Ten eerste kan de samenstelling van beide grondstoffen verschillen. Ten tweede kan de novel food-status in de EU per deel verschillen.

De EU Novel Food Catalogue vermeldt bijvoorbeeld:

• Lion's mane (Hericium erinaceus): het vruchtlichaam en het waterige extractpoeder daarvan zijn niet novel; gedehydrateerd myceliumpoeder is een novel food zonder toelating.
• Reishi (Ganoderma lucidum): dezelfde verdeling: vruchtlichaam en waterig extractpoeder niet novel, gedehydrateerd myceliumpoeder een novel food zonder toelating.
• Chaga (Inonotus obliquus): het vruchtlichaam en de water- en ethanolextracten daarvan, vloeibaar of gedroogd, zijn niet novel in voedingssupplementen.

De catalogus is een hulpmiddel ter oriëntatie. Controleer de vermelding voor precies de soort, het deel en de vorm die je inkoopt, en vraag het na bij de bevoegde autoriteit als de status van je product onduidelijk is. Daarom hoort ook het extractiemiddel op de specificatie: de vermelding voor chaga noemt bijvoorbeeld water- en ethanolextracten.

Andere regels om te controleren op een specificatie van een paddenstoelenextract

Naast de verhouding en het gehalte aan een markerstof bevat een volledige specificatie meestal uiterlijk en kleur, vochtgehalte of drooggewichtsverlies, deeltjesgrootte, microbiologische grenzen, zware metalen en bewaarcondities met houdbaarheid. Vergelijk de specificatie met het analysecertificaat (CoA) van de batch die je ontvangt. In ons artikel over een analysecertificaat lezen leggen we elk onderdeel van een CoA uit.

Een paar praktische punten voor merken en contractproducenten:

• Bewaar de specificatie van elke leverancier. Achter dezelfde productnaam, bijvoorbeeld "reishi-extract 10:1", kunnen verschillende grondstoffen, oplosmiddelen en dragers zitten.
• Stem je etiket af op de specificatie: de soort, het deel (vruchtlichaam of mycelium) en een eventuele drager.
• Vul je zelf capsules, controleer dan deeltjesgrootte en stortgewicht samen met je capsulevuller.

Paddenstoelenextracten in bulk en als private label bij GOA Supply

Ons assortiment paddenstoelen omvat extractpoeders, extractcapsules en tincturen:

• Lion's mane-extract poeder (Hericium erinaceus, vruchtlichaam), reishi-extract poeder (Ganoderma lucidum, vruchtlichaam) en chaga-extract poeder (Inonotus obliquus): 10, 50 of 100 kg.
• Lion's mane-extract capsules, reishi-extract capsules en chaga-extract capsules: 20.000, 50.000 of 100.000 capsules, gevuld door een contractproducent in Nederland.
• Tincturen van lion's mane-, reishi- en chaga-extract in flesjes van 60 ml: 100, 250 of 500 flesjes.

De extractverhouding van elk product staat in de specificatie, die we op aanvraag sturen samen met een analysecertificaat. Kleinere hoeveelheden dan de standaardtiers zijn op aanvraag mogelijk. Prijzen zijn exclusief verzending en we kunnen het transport regelen. Bestellingen worden meestal binnen 1–2 weken verzonden, afhankelijk van de voorraad. Alle producten zijn ook verkrijgbaar als private label. Als merkeigenaar ben je zelf verantwoordelijk voor je etiket en de claims erop, volgens Verordening (EG) nr. 1924/2006.

Veelgestelde vragen

Is een paddenstoelenextract van 10:1 tien keer sterker dan paddenstoelenpoeder?
Nee. De verhouding zegt alleen dat er ongeveer 10 kg gedroogde paddenstoel is gebruikt voor 1 kg extract. Over het gehalte aan een stof zegt ze niets. Kijk daarvoor naar een gemeten markerstof zoals bèta-glucanen en de methode erachter.

Wat is het verschil tussen bèta-glucanen en polysachariden?
Polysachariden zijn de brede groep koolhydraten met lange ketens, waaronder ook zetmeel en glycogeen. Bèta-glucanen zijn één groep daarbinnen. Een percentage polysachariden is dus altijd een ruimere maat dan een percentage bèta-glucanen.

Hoe worden bèta-glucanen in paddenstoelen gemeten?
Een gangbare methode meet het totale glucaan en het alfa-glucaan apart en berekent bèta-glucaan als het verschil (McCleary en Draga, 2016). Vraag je leverancier welke methode het lab heeft gebruikt.

Mag ik paddenstoelenmycelium gebruiken in voedingssupplementen in de EU?
Dat hangt van de soort af. Voor lion's mane en reishi vermeldt de EU Novel Food Catalogue gedehydrateerd myceliumpoeder als novel food zonder toelating. Controleer de vermelding per soort en deel.

Leveren jullie een specificatie en CoA bij paddenstoelenextracten?
Ja. De specificatie, inclusief extractverhouding, en een analysecertificaat zijn voor elk product op aanvraag beschikbaar.

Wat is de minimale afname voor paddenstoelenextracten?
10 kg voor extractpoeders, 20.000 stuks voor extractcapsules en 100 flesjes voor tincturen. Kleinere hoeveelheden zijn op aanvraag mogelijk.

Bronnen

• Monagas M. e.a. (2022). Understanding plant to extract ratios in botanical extracts. Frontiers in Pharmacology 13:981978
• McCleary B.V., Draga A. (2016). Measurement of β-glucan in mushrooms and mycelial products. Journal of AOAC International 99(2):364-373
• EU Novel Food Catalogue (Europese Commissie): vermeldingen Hericium erinaceus, Ganoderma lucidum en Inonotus obliquus

Geschreven door Florian Fermin, mede-eigenaar van GOA Supply.